Aydın'ın Karacasu ilçesine bağlı köylerde uzun kış aylarında evlerin bahçesinde veya taş duvarlı odalarda kurulan dokuma tezgâhları, kadınların elinden çıkan kilim ve halılarla ilçenin bir başka geleneksel değerini yaşatıyor. Koyun yününden elde edilen ipliğin doğal bitki boyalarıyla renklendirilmesiyle başlayan süreç, haftalar süren sabırlı bir emekle desenli kilimlere dönüşüyor.
Bölgede kadınların bir araya gelerek kurduğu kooperatif, dokumacılığı hem kültürel bir mirası koruma hem de ek gelir elde etme aracı haline getirdi. Kooperatif üyesi kadınlar, evlerinde ürettikleri kilimleri artık aracısız olarak ortak bir satış noktasından pazarlıyor; bu sayede ürünler hem daha adil fiyata satılıyor hem de üreticinin emeği görünür kılınıyor. Kooperatif yöneticilerinden biri, geçmişte köy köy dolaşan tüccarlara ürünü ucuza satmak zorunda kalan kadınların, artık kendi fiyatını kendisinin belirlediğini anlatıyor.
Karacasu dokumalarının en dikkat çekici yanı, her köyün kendine özgü desen ve renk kombinasyonlarını nesiller boyu korumuş olması. Bazı köylerde geometrik motifler ağırlıktayken, bazılarında bitkisel desenler öne çıkıyor. Yaşlı ustalar, gençlere tezgâh kurmayı ve düğüm atmayı öğretirken aynı zamanda her desenin arkasındaki hikâyeyi de aktarmaya çalışıyor; nazar motifinden bereket sembollerine kadar birçok desenin kuşaktan kuşağa anlam taşıdığı belirtiliyor.
Son yıllarda Afrodisias'ı ziyaret eden turistlerin ilçe merkezine ve köylere uğramasıyla dokuma ürünlerine olan talep de arttı. Kooperatif, hem yerel pazarlarda hem de büyükşehirlerde düzenlenen el sanatları fuarlarında stant açarak ürünlerini tanıtıyor. Bazı siparişler artık internet üzerinden de alınıyor; kargoyla gönderilen kilimler, yurt dışından gelen taleplere de karşılık veriyor. Ancak kooperatif üyeleri, üretim sürecinin uzun sürmesi nedeniyle talebi karşılamakta zaman zaman zorlandıklarını, bir kilimin tezgâhta haftalarca kaldığını belirtiyor.
Genç kadınların bu geleneğe ilgisinin azalması, kooperatif için en büyük endişe kaynağı. Şehre göç eden veya farklı iş kollarında çalışmayı tercih eden genç nesil, dokuma tezgâhının başına oturmaya vakit bulamıyor. Bunu aşmak için kooperatif, ilkokul ve ortaokul öğrencilerine yönelik tanıtım atölyeleri düzenlemeye başladı; çocuklar küçük parça dokumalar yaparak geleneğin inceliklerini erken yaşta tanıma fırsatı buluyor. Yerel yönetim yetkilileri de kooperatife atölye kirası ve pazarlama konusunda destek sağladıklarını, dokumacılığın ilçenin kültür turizmi kimliğinin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguluyor.


8 Yorum
@zeynep_aduİnternetten sipariş verilebiliyor mu acaba, kooperatifin bir sitesi var mı merak ettim.
@handegunesGençlerin ilgisizliği asıl mesele bence, okullarda atölye yapmak güzel ama sürekliliği olması lazım yoksa bir kaç yıl sonra unutulur.
@ayse_kayaHaklısın, tek seferlik etkinlikle olmuyor bu işler, müfredata bile girse iyi olur bence.
@mdemir_aduBelki liseye seçmeli ders olarak eklenebilir, el sanatları dersi gibi düşünülebilir.
@uguakarFuarlarda gördüm bu kilimleri, gerçekten çok kaliteli işçilik var, fiyatı da emeğe göre gayet makul.
@oguzkarahanKooperatif fikri çok isabetli olmuş, aracı olmadan direkt satış yapmak kadınların eline daha çok para geçmesini sağlar.
@busrasimsekKesinlikle, eskiden tüccar köye gelip yok pahasına alırdı, şimdi hakları neyse onu alıyorlar en azından.
@elifturkAnnem de gençken dokuma yapardı, şimdi torunlarına öğretmeye çalışıyor ama gençler pek ilgilenmiyor maalesef.