Aydın'ın Efeler ilçesine komşu Köşk'te çilek bahçeleri bu hafta itibarıyla dolmaya başladı. İlçe merkezine bağlı Bağarası yamaçlarından Konaklı ovasına kadar uzanan üretim alanlarında sabahın erken saatlerinden itibaren toplama işçileri sıraya girdi. Üreticiler, bu yılki mahsulün geçen seneye göre yaklaşık bir hafta erken olgunlaştığını, bunun da hem avantaj hem risk taşıdığını söylüyor. Erken hasat, Köşk çileğinin Efeler ve Aydın merkezindeki hallere ilk giren ürün olması anlamına geliyor; bu da fiyat avantajı sağlıyor. Ancak aynı erkenlik, ani sıcaklık düşüşlerinde don riskiyle de karşı karşıya bırakıyor üreticiyi.

Köşk çileği, yıllardır bölgede yalnızca bir meyve değil, neredeyse bir marka haline geldi. İlçe merkezindeki kahvehanelerde konuşulan tek konu bu günlerde hasat takvimi. Yaşlı bir üretici, sabah serinliğinde toplanan meyvenin öğleye kadar naklini tamamlamak zorunda olduklarını, aksi halde meyvenin bozulma riskiyle karşılaştığını anlatıyor. Soğuk hava deposu eksikliği, ilçede yıllardır dile getirilen ama bir türlü çözülemeyen bir sorun. Ürünün büyük bölümü doğrudan Efeler'deki toptancı hale ya da İzmir'e sevk ediliyor; bu da nakliye maliyetini artırıyor.

Bu sezonun en çok konuşulan meselesi ise girdi maliyetleri. Mazot, gübre ve ilaçlama masrafları geçen yıla göre ciddi oranda arttı. Üreticiler, hasat döneminde işçilik ücretinin de yükselmesiyle birlikte eline geçen net kazancın daraldığından yakınıyor. Özellikle mevsimlik tarım işçisi bulmakta yaşanan zorluk, son birkaç yıldır ilçenin kronik sorunlarından biri. Genç nüfusun Efeler'e ya da daha büyük şehirlere göç etmesi, tarlada çalışacak el sayısını azaltmış durumda. Bazı üreticiler bu nedenle komşu köylerden ve mevsimlik işçi kafilelerinden yararlanmak zorunda kalıyor, bu da konaklama ve ulaşım gibi ek yükler doğuruyor.

Buna karşın ilçedeki bazı genç çiftçiler, kooperatifleşme fikrini yeniden gündeme getiriyor. Ortak soğuk hava deposu, ortak nakliye ve doğrudan pazara satış modeliyle aradaki komisyoncu payının azaltılabileceğini savunuyorlar. Köşk Ziraat Odası çevresinde toplanan küçük bir grup üretici, geçen yıl da benzer bir girişim başlatmış ancak yeterli katılım sağlanamadığı için proje rafa kalkmıştı. Bu yıl hasadın erken ve bol olması, bu tartışmayı yeniden alevlendirdi.

Pazar yerlerinde de hareketlilik gözle görülür şekilde arttı. Efeler'den ve hatta İzmir'den gelen tüketiciler, hafta sonları Köşk'e uğrayıp doğrudan bahçe kenarından çilek almayı tercih ediyor. Bu durum, küçük ölçekli üreticiye doğrudan satış kanalı açarken, orta ölçekli üreticiler için hâlâ toptancı bağımlılığı sürüyor. İlçede yaşayan esnaf, hasat döneminin çarşıya da hareket getirdiğini, çilek almaya gelen ziyaretçilerin yol üstündeki kahvaltı ve şarküteri dükkanlarına da uğradığını belirtiyor. Kısacası Köşk için çilek, sadece bir tarım ürünü değil, ilçe ekonomisinin nabzını tutan bir gösterge haline gelmiş durumda.