Yenipazar'ın kırsal mahallelerinde sürdürülen küçükbaş hayvancılık, ilçe ekonomisinin sessiz ama köklü bir dayanağı olmaya devam ediyor. Özellikle keçi ve koyun sürüleri besleyen aileler, sabahın erken saatlerinde sağım yapıp elde ettikleri sütü aynı gün içinde geleneksel yöntemlerle peynire, yoğurda ve tereyağına dönüştürüyor. Bu ürünler, çoğunlukla doğrudan komşulara, akrabalara ya da ilçe merkezindeki tanıdık müşterilere ulaştırılıyor.

Aile işletmesi ölçeğinde yürütülen bu üretim biçiminde büyük yatırım ya da modern makine kullanımı neredeyse yok denecek kadar az. Süt, bez torbalarda süzülüyor, peynir teneke ya da plastik kovalarda dinlendiriliyor, kimi aileler hâlâ eski usul tulum peyniri yapmayı sürdürüyor. Yaşlı kadınlar arasında bu bilginin kuşaktan kuşağa aktarıldığı, ancak son yıllarda genç kadınların bu zanaatle daha az ilgilendiği gözleniyor.

Keçi sütünün özellikle sindirimi kolay olması nedeniyle çevre ilçelerden de talep gördüğü belirtiliyor. Bazı aileler, hafta sonları ilçe merkezine ya da yakın kasabalara giderek ürünlerini pazarlıyor, bazıları ise düzenli müşteri ağıyla evden satış yapmayı tercih ediyor. Bu durum, özellikle emekli maaşıyla geçinen yaşlı çiftlerin gelirine önemli bir katkı sağlıyor.

Ancak hayvancılıkla uğraşan aileler, mera alanlarının daralmasından şikayetçi. Eskiden hayvanların serbestçe otlatıldığı bazı arazilerin tarım arazisine dönüştürülmesi ya da imara açılması, sürülerin otlatma güzergahını kısıtlıyor. Bu da yem masraflarının artmasına, dolayısıyla üretim maliyetinin yükselmesine yol açıyor. Kimi üreticiler, kuru ot ve yem fiyatlarındaki artışın küçük ölçekli işletmeleri zorladığını, büyük sürü sahiplerinin bu koşullara daha kolay uyum sağlayabildiğini anlatıyor.

Veteriner hizmetlerine erişim de kırsal mahallelerde yaşayan hayvancılar için önemli bir gündem. Uzak mahallelerden ilçe merkezine hayvan taşımanın güçlüğü nedeniyle bazı aileler, hayvan sağlığıyla ilgili küçük sorunları kendi tecrübeleriyle çözmeye çalışıyor. Bu durum, zaman zaman ciddi sağlık sorunlarının geç fark edilmesine neden olabiliyor.

Buna rağmen ilçede hayvancılığı sürdürme kararlılığı hâlâ güçlü. Genç kuşaktan bazı çiftçiler, sosyal medya üzerinden ürünlerini tanıtarak şehirli tüketiciyle bağlantı kurmaya başladı; bu sayede geleneksel üretim, yeni bir satış kanalıyla buluşuyor. Yerel üreticiler, hem mera alanlarının korunması hem de küçük ölçekli süt işletmelerine yönelik destek programlarının artırılması halinde bu geleneksel üretimin gelecek kuşaklara daha sağlıklı biçimde aktarılabileceğini düşünüyor.