Aydın'ın Efeler ilçesinde, özellikle Tabakhane ve Zeybek mahallelerinin dar sokaklarına bakan apartman balkonları son bir yılda gözle görülür şekilde değişti. Çamaşırlık olarak kullanılan demir korkuluklar artık domates fideleriyle, biber saksılarıyla ve naneden fesleğene uzanan bir baharat bahçesiyle dolu. Mahalle sakinleri arasında 'kendi sebzeni yetiştir' diye özetlenebilecek bu eğilim, hem bütçeye katkı hem de günlük bir uğraş arayan kentlilerin ilgisini çekiyor.

Salı Pazarı'ndaki fide ve tohum tezgahları bu ilginin en somut göstergesi. Yıllardır çiçek soğanı ve süs bitkisi satan esnaf, son dönemde talebin domates, biber, patlıcan ve salatalık fidelerine kaydığını belirtiyor. Bahar aylarında sıraya girilen tezgahlarda artık yaz sonuna doğru bile fide arayan müşteri eksik olmuyor. Pazarcı esnafından biri, önceki yıllarda haftada birkaç kutu satılan fidelerin bu sezon çok daha hızlı tükendiğini, özellikle genç ailelerin ilgisinin arttığını anlatıyor.

Emekli hemşire Fatma Hanım, üç yıl önce dört saksıyla başladığı balkon bahçesini bugün on beşe yakın kaba çıkardığını söylüyor. 'Market fiyatları böyle gidince insan ister istemez kendi biberini kendi yetiştirmeyi düşünüyor. Üstelik torunumla birlikte sulamak, filizlenmeyi beklemek güzel bir uğraş oldu' diyor. Onun gibi pek çok emekli, apartman bahçelerini ya da güneş gören balkonları küçük birer üretim alanına çeviriyor.

İşin bir de teknoloji boyutu var. Genç kuşak balkon bahçıvanları, sulama hatırlatıcısı ve gübreleme takvimi sunan mobil uygulamaları kullanmaya başladı. Telefonuna kurduğu hatırlatıcıyla sabah işe giderken saksılarını sulayan, nem sensörüyle toprağın durumunu takip eden kullanıcı sayısı artıyor. Bazı komşuluk grupları ise WhatsApp üzerinden tohum ve fide takası organize ediyor; birinin fazla domates fidesi diğerinin salatalık fidesiyle değişiliyor.

Kültür Parkı çevresinde son aylarda düzenlenen küçük çaplı tohum takas buluşmaları da dikkat çekiyor. Katılımcılar, ailelerinden kalma yerel domates ve biber tohumlarını birbirleriyle paylaşıyor, bu sayede hem gıda israfı azalıyor hem de yöresel çeşitler yaşatılmış oluyor. Bir ziraat mühendisi, balkon bahçeciliğinde en sık yapılan hatanın yanlış saksı derinliği ve aşırı sulama olduğunu, güney cepheli balkonların domates ve biber için, gölgeli cephelerin ise marul ve nane gibi bitkiler için daha uygun olduğunu vurguluyor.

Aydın'ın incir ve zeytinle özdeşleşen tarımsal kimliği, kentte yaşayan pek çok ailenin köklerinde küçük bahçecilik alışkanlığının zaten var olduğunu gösteriyor. Şimdi bu alışkanlık, apartman hayatına uyarlanmış haliyle yeniden canlanıyor. Mahalle muhtarlarından bazıları, ortak bahçe alanı taleplerinin arttığını, boş arsaların topluluk bahçesine dönüştürülmesi yönünde dilekçelerin çoğaldığını belirtiyor.

Uzmanlar, bu tür kentsel bahçeciliğin yalnızca ekonomik değil, ruh sağlığı açısından da fayda sağladığını söylüyor. Toprakla uğraşmanın stres azaltıcı etkisi, çocuklarla birlikte yapılan bahçe işlerinin ise doğa bilincini erken yaşta aşıladığı ifade ediliyor. Aydın'da bu sessiz ama yaygın hareketin önümüzdeki sezonda daha da büyümesi bekleniyor.